Univerzitet Crne Gore - Naslovna

Pet patenata Univerziteta Crne Gore

30.01.2017.  Univerzitet Crne Gore

Pet patenata, izuma naučnih timova sa Elektrotehničkog fakulteta Univerziteta Crne Gore, jedan su od rezultata trogodišnjeg rada Crnogorskog Centra izvrsnosti u bioinformatici BIO-ICT.

Izumi su prijavljeni nacionalnom Zavodu za intelektualnu svojinu, objasnio je rukovodilac BIO ICT projekta prof.dr Igor Radusinović.

Radusinović je pojasnio da se tehnička rješenja bazirana na svakom od patenata ispituju i koriste u sklopu BIO-ICT projekta na otvorenom prostoru ili u laboratorijama. Većina patenata praktično rješavaju problem podešavanja adekvatnih uslova za gajenje povrtlarskih i drugih poljoprivrednih kultura u zatvorenom prostoru.

Patent 1: Biljke će moći da saopšte svoje potrebe

Biljke nemaju moć govora, ali će njihov glasnogovornik u budućnosti biti pametni plastenik, patentni izum nauke nastao u okviru BIO ICT projekta. Riječ je o pametnom  sistemu za kontrolu uzgoja biljaka u zatvorenom prostoru putem kojeg ćemo znati da li biljke imaju dovoljno energije, vode i sve što im je potrebno za normalan razvoj.

Inovatori ovog crnogorskog patenta Elma Hot i mr Alija Dervić navode da se sistem može primjenjivati u staklenicima, plastenicima i sličnim objektima za gajenje povrtlarskih i drugih poljoprivrednih kultura. Pomoću senzora ekspertni sistem raspolaže preciznim podacima koji mogu pomoći u  predlozima postupaka tokom proizvodnje.

„Akcije koje može predložiti, u modularnim varijantama i izvršiti, su navodnjavanje, provjetravanje (otvaranjem prozora, paljenjem ventilacije), uključivanje grijanja, UV lampi“, navode inovatori.

Prednost ovog sistema u odnosu na postojeća rješenja, navode inovatori, ogleda se u specijalizaciji za konkretnu kulturu koja se gaji, a za koju se u svakom trenutku mogu stvoriti optimalni uslovi.

Patent 2: Za pametno navodnjavanje zaintersovani u Beču

Pametno navodnjavanje obradivih površina na bazi mjerenja vlažnosti tkiva biljke izum je koji trenutno nije implementiran nigdje u svijetu na obradivoj površini.

Postoje rješenja ovog pristupa samo na nivou laboratorijskih istraživanja, što govori da je riječ o veoma zahtjevnom naučno-istraživačkom poduhvatu, koji će biti prijavljen i Evropskom patentnom Zavodu.

Iza ovog  patenta stoji tim naučnika sa Elektrotehničkog fakultata u Podgorici u sastavu: prof dr Nikša Tadić, dr Milena Erceg i mr Alija Dervić.

Kako objašnjavaju iz tima, postojeći sistemi za pametno navodnjavanje imaju niz nedostataka jer se uglavnom baziraju na mjerenju vlažnosti zemljišta.

„Optimalno vlažno zemljište ne znači i optimalno vlažno tkivo biljke. Sa druge strane, optimalno vlažno tkivo biljke podrazumjeva maksimalne prinose, kako u pogledu kvantiteta, tako i u pogledu kvaliteta. Stoga, komercijalna perspektiva naučno-istraživačkog projekta pametnog navodnjavanja na bazi mjerenja vlažnosti tkiva biljke je evidentna“, objašnjavaju iz tima.

Glavni gradivni element ovog sistema predstavlja novo rješenje generatora konstantne snage koji je realizovan na nivou prototipa korišćenjem diskretnih elektronskih komponenti na Elektrotehničkom fakultetu u Podgorici. Međunarodna patentna prijava za pomenuti generator konstantne snage je u proceduri. Prvi rezultati mjerenja naveli su partnere sa Vienna University of Technology, Faculty of Electrical Engineering and Information Technology, Institute of Electrodynamics, Microwave and Circuit Engineering (EMCE) da ponude saradnju u realizaciju ovog elektronskog kola u formi čipa, u 0.35 μm CMOS tehnologiji. Projektovanje ovog čipa obaviće članovi tima sa Elektrotehničkog fakultata u Podgorici, a eksperimentalna valorizacija čipa trebalo bi da se obavi na EMCE Institutu tokom 2017. Godine

Patent 3: Navodnjavanje biljki putem SMS-a ili WEB aplikacije 

Za navodnjavanje biljki neće biti obavezno prisustvo radne snage već će moći da se kontroliše uz WEB aplikaciju ili SMS, putem elektronskog sklopa za kontrolu navodnjavanja. To je izum tima inovatora, studenata magistarskih studija na ETF-u,  Milije Bajčete, Petra Sekulića i Trifuna Savića.

Tim mladih naučnika objašnjava da se slanjem konfiguracije koja propisuje dužinu trajanja navodnjavanja i količine vode putem SMS-a ili WEB aplikacije mogu zatvoriti elektromagnetni ventili. Još jedan od načina zatvaranja je i ručni unos ovih podataka putem tastera na elektronskom sklopu.

Patent studenata ETF-a Univerziteta Crne Gore sastoji od sedam komponenti: mikrokontrolske jedinice – mozga sistema koji upravlja ostalim djelovima, GSP modula koji povezuje sklop na mobilnu mrežu, ekrana za praćenje stanja, tastera za ručno ili direktno podešavanje, WEB aplikacije, releja koji vrše otvaranje i zatvaranje elektromagnetnih ventila i mjerača količina protoka vode.

Patent 4: Monitoring elektroenergetskog sistema na širokom geografskom području

Patent “Metod i uređaj za sinhronizovano mjerenje fazora i frekvencije u elektroenergetskim sistemima” predstavljaće jedan od najznačajnijih uređaja u budućim elektroenergetskim sistemima, tvrde inovatori prof. dr Božo Krstajić, dr Žarko Zečević i dr Tomo Popović.

“Fazorska mjerna jedinica (eng. Phasor Measurement Unit, PMU) je uređaj koji mjeri parametre struja i napona u elektroenergetskom sistemu”, objašnjavaju inovatori. U patent je, navode oni, opisan nacrt PMU uređaja, kao i metod za dobijanje parametera električnih signala: amplitude, faznog pomjeraja i frekvencije.

„PMU uređaji predstavljaju jedan od najznačajnih uređaja u savremenim elektroenergetskim sistemima. Sva mjerenja se preko Interneta šalju u udaljeni centralni sistem. Na ovaj način se u realnom vremenu omogućava monitoring elektroenergetskog sistema na širokom geografskom području, a samim tim i bolja dijagnostika i sprovođenje odgovarajućih akcija u cilju njegove zaštite. PMU uređaji nalaze primjenu i automatskoj regulaciji napona, blagovremenoj detekciju kvarova i procjeni njihove lokacije, validaciji modela elektroenergetskog sistema i drugih“.

Pronalazak treba da obezbijedi mjerenja frekvencije i parametara fazora visoke tačnosti, kojima se dodjeljuje precizna vremenska odrednica dobijena pomoću GPS uređaja. Opisani metod ispunjava sve zahtjeve iz standarda IEEE C37.118.1-2011, kako u stacionarnom, tako i u dinamičkom režimu.

 Patent 5: Video sistem praćenja uzgoja biljnih kultura

Sistem i metod za prikupljanje skalarnih i video podataka u softverski definisanoj senzorskoj mreži koji poboljšava kvalitet servisa prilikom prenosa video podataka iz multimedijalne senzorske mreže, patent je koji potpisuju prof. dr Igor Radusinović i mr Slavica Tomović.

Primjena video servisa u senzorskoj mreži, navode autori, predstavlja veliki izazov zbog resursnih ograničenja senzorskih čvorova i česte nedostupnosti eksternog napajanja.

„Pronalazak omogućava duži životni vijek senzorske mreže, ukoliko se ona napaja solarno ili baterijski, i bolju propusnost video saobraćajnih tokova, korišćenjem programabilnih senzorskih čvorova i centralizovanog algoritma rutiranja, koji balansira saobraćajno opterećenje i potrošnju energije u mreži“, rekla je Slavica Tomović.

Tomović navodi da su neke od oblasti primjene multimedijalnih senzorskih mreža: sistemi za pametnu poljoprivredu, sistemi za video nadzor i sistemi za kontrolu industrijskih procesa.

„U poljoprivredi pronalazak se istovremeno može primijeniti za prikupljanje skalarnih podataka o klimatskim faktorima i stanju zemljišta, i vizuelno praćenje procesa tretmana uzgajanih kultura. Druga moguća primjena su sistemi za video nadzor u okruženjima gdje eksterno napajanje nije dostupno. U takvim okruženjima sistemi za video nadzor projektuju se sa bežičnim uređajima opremljenim sa senzorom za detekciju pokreta i kamerom. Kamera se uključuju samo u slučaju detekcije nekog događaja/pokreta u okruženju. U takvim situacijama korisnik može zahtijevati video stream u realnom vremenu sa lokacije na kojoj je događaj detektovan. Treća moguća primjena odnosi se na kontrolu industrijskih procesa, gdje se multimedijalni senzorski čvorovi koriste za kontrolu kvaliteta proizvodnje“, objašnjava Radusinović.